آمپول لاغری یا جراحی لاغری؛ کدام روش برای کاهش وزن بهتر است؟

تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۵/۲۶

فهرست مطالب

این روزها یکی از سؤال‌هایی که خیلی از بیماران از ما می‌پرسند این است: با وجود آمپول‌های لاغری جدید، هنوز انجام عمل لاغری منطقی است؟

بعضی‌ها می‌گویند وقتی می‌توان با آمپول وزن کم کرد، چرا باید سراغ جراحی رفت؟ از طرف دیگر، گروهی هم می‌پرسند وقتی جراحی می‌تواند کاهش وزن قابل‌توجه و ماندگاری ایجاد کند، چرا باید برای مدت طولانی دارو مصرف کنیم؟

شاید چون من جراح چاقی هستم انتظار داشته باشید جوابم این باشد که جراحی بهتر است؛ اما واقعیت این است که چنین جوابی از نظر علمی درست نیست.

آمپول لاغری و جراحی لاغری رقیب یکدیگر نیستند. هرکدام جایگاه مشخصی در درمان چاقی دارند و حتی در بعضی بیماران ممکن است در مراحل مختلف درمان از هر دو استفاده کنیم.

بنابراین سؤال اصلی نباید این باشد که «آمپول لاغری بهتر است یا جراحی؟» سؤال درست این است:

با توجه به میزان چاقی، شرایط بدنی، بیماری‌های همراه و هدف کاهش وزن من، کدام درمان بیشترین فایده و کمترین ریسک را دارد؟

چاقی فقط نتیجه زیاد غذا خوردن نیست

قبل از مقایسه آمپول لاغری و عمل جراحی، باید یک تصور قدیمی را کنار بگذاریم.

چاقی را نمی‌توان صرفاً به زیاد غذا خوردن یا نداشتن اراده نسبت داد. امروزه چاقی به‌عنوان یک بیماری مزمن، پیچیده و چندعاملی شناخته می‌شود که عوامل مختلفی مانند ژنتیک، تنظیم اشتها و متابولیسم، محیط، سبک زندگی، خواب، شرایط روانی و عوامل متعدد دیگر می‌توانند در ایجاد و تداوم آن نقش داشته باشند.

به همین دلیل درمان چاقی هم همیشه یک نسخه یکسان برای همه نیست.

اصلاح تغذیه و فعالیت بدنی پایه درمان هستند، اما تمام درمان به همین دو مورد محدود نمی‌شود. بسته به شرایط فرد ممکن است درمان دارویی، جراحی متابولیک و باریاتریک یا ترکیبی از این روش‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

همواره بیماران عزیزی را دیده ایم که در مطب شکایت دارند از انتقاد ها و دید غلطی که اطرافیانشان به این موضوع مهم دارند.عزیزان به ما میگویند که اطرافیانشان علت چاقی آن ها را تنها زیاد غذا خوردن میداننددرحالیکه خودشان چنین نظری ندارند. پس این دید باید تغییر کند.

آمپول لاغری چیست و چقدر می‌تواند وزن را کم کند؟

داروهای جدید درمان چاقی، به‌خصوص داروهایی مانند سماگلوتاید (Semaglutide) و تیرزپاتاید (Tirzepatide)، در سال‌های اخیر درمان چاقی را تا حد زیادی تغییر داده‌اند.

در کشور ما این دارو ها با اسپارتینا، زیکورپا ، مانجارو و ماسیزا شناخته می شود.

اثربخشی این داروها با داروهای قدیمی کاهش وزن قابل مقایسه نیست و در مطالعات بزرگ بالینی، کاهش وزن قابل‌توجهی با آنها دیده شده است.

برای مثال در یک بررسی، افرادی که سماگلوتاید(مانند مانجارو) با دوز ۲.5دریافت کرده بودند، پس از ۶۸ هفته به‌طور متوسط حدود ۱۴.۹ درصد از وزن اولیه بدن خود را از دست دادند.

در مطالعات دیگر تیرزپاتاید(مانند اسپارتینا) نیز در دوزهای بالاتر، متوسط کاهش وزن در برخی گروه‌ها به حدود ۲۰ درصد یا بیشتر از وزن اولیه بدن رسیده است.

یک نکته مهم اینجاست: وقتی می‌گوییم ۱۵ یا ۲۰ درصد، منظور درصدی از کل وزن بدن است، نه درصدی از «اضافه وزن».

اما این به معنی حذف شدن جراحی لاغری نیست.

جراحی لاغری چقدر وزن فرد را کم می‌کند؟

جراحی متابولیک و باریاتریک(جراحی چاقی) همچنان یکی از مؤثرترین درمان‌های موجود برای چاقی شدید است و داده‌های بلندمدت زیادی درباره آن وجود دارد.

میزان دقیق کاهش وزن به نوع جراحی،BMI اولیه، شرایط متابولیک و رفتارهای فرد بعد از عمل بستگی دارد. اسلیو معده و بای‌پس معده نیز از نظر میزان کاهش وزن و اثرات متابولیک دقیقاً یکسان نیستند.

مطالعات مقایسه‌ای جدید نیز در مجموع نشان می‌دهند که در افراد مبتلا به چاقی شدید، جراحی چاقی و متابولیک به‌طور متوسط کاهش وزن بیشتر و پایدارتری نسبت به درمان دارویی ایجاد می‌کند.

اما این جمله نباید به شکل «پس جراحی برای همه بهتر است» برداشت شود.

کسی که به کاهش وزن کمتری نیاز دارد ممکن است اصلاً نیازی به پذیرفتن ریسک و تغییرات ناشی از جراحی نداشته باشد. در مقابل، برای فردی با چاقی شدید و بیماری‌های متابولیک، میزان کاهش وزن مورد نیاز ممکن است به حدی باشد که جراحی گزینه منطقی‌تری باشد.

افرادی به ما مراجعه میکنند گاهی اصرار به عمل جراحی دارند اما هیچ گاه بدون در نظر گرفتن پروتوکل های بروز پزشکی ما اقدام به جراحی نمی کنیم. آمپول ها هم همینطور است نباید به صورت سرخود و بدون تجویز پزشک از داروخانه خرید و مصرف شود.

همواره به شما توصیه می کنیم برای هیچ اقدام درمانی اصرار نداشته باشید برای انتخاب روش درمانی مناسب حتما با جراح خود مشورت کنید.

	آمپول‌های جدید لاغری	جراحی لاغری
روش درمان	دارویی و غیرجراحی	اسلیو و انواع با یپس معده
میزان کاهش وزن	بسته به دارو و فرد متفاوت؛ در مطالعات سماگلوتاید(اوزمپیک) حدود ۱۵٪ و تیرزپاتاید(مانند اسپارتینا و زیکورپا) در دوزهای مؤثر حدود ۲۰٪ یا بیشتر گزارش شده است	معمولاً کاهش وزن بیشتری ایجاد می‌کند؛ میزان آن به نوع جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد
نیاز به ادامه درمان	در بسیاری از بیماران درمان طولانی‌مدت لازم است	اثر درمان معمولاً بلندمدت است، اما پیگیری مادام‌العمر ضروری است
برگشت وزن	پس از قطع دارو شایع است و ممکن است بخش قابل‌توجهی از وزن برگردد	برگشت مقداری از وزن ممکن است رخ دهد، اما کاهش وزن در بسیاری از بیماران در بلندمدت پایدار می‌ماند
عوارض مهم	عمدتاً گوارشی؛ همچنین مشکلات صفراوی و برخی عوارض کمتر شایع	عوارض احتمالی جراحی و بیهوشی، خونریزی، نشتی، لخته، کمبودهای تغذیه‌ای و عوارض اختصاصی هر عمل
مناسب برای	براساس BMI، بیماری‌های همراه، هدف درمان و ارزیابی پزشک	به‌ویژه چاقی شدید و برخی بیماری‌های متابولیک براساس معیارهای علمی
تغییر سبک زندگی	ضروری است	ضروری است
پیگیری پزشکی	لازم است	پیگیری منظم و بلندمدت ضروری است

نکته: اعداد کاهش وزن، میانگین نتایج مطالعات هستند و نمی‌توان آنها را به‌عنوان نتیجه تضمینی برای یک فرد در نظر گرفت.

آیا بعد از عمل لاغری دیگر نیازی به رژیم و ورزش نیست؟

نه. جراحی هم قرار نیست تمام مسئولیت درمان را به‌تنهایی بر عهده بگیرد.

مخصوصاً در ماه‌ها و سال اول بعد از جراحی، بیمار باید به‌تدریج الگوی تغذیه، فعالیت بدنی و سبک زندگی مناسب را یاد بگیرد.

البته منظور از تغییر سبک زندگی این نیست که فرد تا آخر عمر گرسنگی بکشد، رژیم‌های طاقت‌فرسا بگیرد یا هر روز ورزش سنگین انجام دهد.

هدف رسیدن به یک زندگی عادی و قابل ادامه است؛ یعنی انتخاب غذایی مناسب، دریافت پروتئین و ریزمغذی‌های مورد نیاز، فعالیت بدنی منظم و جلوگیری از بازگشت تدریجی رفتارهایی که می‌توانند دوباره وزن را افزایش دهند.

حتی بعد از یک جراحی موفق هم پیگیری پزشکی اهمیت دارد.

آیا جراحی لاغری باعث می‌شود دیگر هیچ‌وقت وزن برنگردد؟

خیر. هیچ درمان معتبری برای چاقی وجود ندارد که بتواند تضمین کند فرد تا پایان عمر حتی یک کیلو افزایش وزن نخواهد داشت.

بعد از جراحی نیز مقداری افزایش وزن نسبت به کمترین وزن فرد می‌تواند رخ دهد و در برخی افراد بازگشت وزن بیشتر از حد انتظار است.

با این حال، داده‌های بلندمدت نشان می‌دهند جراحی متابولیک و باریاتریک مانند اسلیو معده و انواع بای پس، در افراد مناسب می‌تواند کاهش وزن قابل‌توجه و نسبتاً پایداری ایجاد کند.

به همین دلیل پیگیری بعد از عمل، اصلاح رفتارهای غذایی، فعالیت بدنی، بررسی علل افزایش وزن و در صورت لزوم استفاده از درمان‌های تکمیلی اهمیت دارد.

گاهی آمپول لاغری و جراحی را با هم استفاده می‌کنیم

یک نکته جالب این است که همیشه قرار نیست بین آمپول و جراحی فقط یکی را انتخاب کنیم.

در پزشکی امروز این دو روش می‌توانند مکمل یکدیگر باشند.

برای مثال، در بعضی بیماران با چاقی شدید ممکن است قبل از جراحی از درمان دارویی برای کاهش وزن پیش از عمل و آماده‌سازی بهتر بیمار استفاده شود.

از طرف دیگر، ممکن است فرد چند سال بعد از یک جراحی موفق دچار بازگشت وزن شود. در این شرایط ابتدا باید علت افزایش وزن بررسی شود. بسته به علت و میزان بازگشت وزن، اصلاح سبک زندگی، درمان دارویی، بررسی آناتومی جراحی قبلی یا در بعضی موارد جراحی اصلاحی می‌توانند مطرح باشند.

بنابراین استفاده از آمپول بعد از جراحی لاغری لزوماً به معنی «شکست جراحی» نیست.

درمان چاقی یک مسیر است و ممکن است در مراحل مختلف آن به ابزارهای متفاوتی نیاز داشته باشیم.

بالاخره آمپول لاغری بهتر است یا عمل لاغری؟

اگر بخواهم تمام این مطلب را در یک جمله خلاصه کنم:

هیچ‌کدام برای همه بهتر نیستند.

اگر فرد اضافه وزن یا چاقی خفیف‌تری داشته باشد و معیارهای لازم را داشته باشد، درمان دارویی می‌تواند انتخاب بسیار مؤثری باشد.

در فردی با چاقی شدید، نیاز به کاهش وزن بیشتر یا برخی بیماری‌های متابولیک، جراحی ممکن است کاهش وزن بیشتر و ماندگارتری ایجاد کند.

برای فرد دیگری ممکن است در مراحل مختلف درمان از هر دو روش استفاده شود.

حتی افرادی وجود دارند که بعد از ارزیابی به آنها می‌گوییم فعلاً نه آمپول لازم دارند و نه جراحی و بهتر است درمان با اصلاح تغذیه، فعالیت بدنی و سایر مداخلات شروع شود.

به همین دلیل من معمولاً توصیه نمی‌کنم تصمیم درمان چاقی فقط براساس قد و وزن اعلام‌شده در چند پیام گرفته شود.

BMI مهم است، اما تمام داستان نیست.

سؤال اصلی این است:

با شرایط بدنی من، میزان چاقی من، بیماری‌های همراه و هدفی که از کاهش وزن دارم، کدام درمان بیشترین فایده را با کمترین ریسک برای من ایجاد می‌کند؟

پاسخ این سؤال برای هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

سوالات متداول درباره آمپول لاغری و جراحی لاغری

آمپول لاغری بهتر است یا عمل اسلیو معده؟

جواب برای همه یکسان نیست. در افرادی که به کاهش وزن کمتری نیاز دارند، درمان دارویی ممکن است گزینه مناسبی باشد. در چاقی شدید یا زمانی که کاهش وزن قابل‌توجه‌تر و پایدارتر مورد نیاز است، جراحی می‌تواند گزینه مؤثرتری باشد. انتخاب روش باید بعد از ارزیابی شرایط فرد انجام شود.

با آمپول لاغری چند کیلو وزن کم می‌کنیم؟

بهتر است کاهش وزن را به‌صورت درصد وزن بدن بیان کنیم، نه تعداد کیلو. در مطالعات بالینی، سماگلوتاید ۲.۴ میلی‌گرم حدود ۱۵ درصد کاهش وزن متوسط ایجاد کرده و تیرزپاتاید(مانند اسپارتینا و زیکورپا) در دوزهای بالاتر در برخی مطالعات به حدود ۲۰ درصد یا بیشتر رسیده است. نتیجه هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

آیا بعد از قطع آمپول لاغری وزن برمی‌گردد؟

در بسیاری از افراد بله. مطالعات نشان داده‌اند پس از قطع سماگلوتاید یا تیرزپاتاید، بخشی از وزن کاهش‌یافته می‌تواند مجدداً برگردد. به همین دلیل درمان دارویی چاقی معمولاً باید با دید بلندمدت برنامه‌ریزی شود.

برای چه BMI جراحی لاغری انجام می‌شود؟

براساس راهنمای ASMBS/IFSO، جراحی متابولیک و باریاتریک برای BMI برابر یا بیشتر از ۳۵، مستقل از وجود بیماری همراه، توصیه می‌شود. در دیابت نوع ۲ از BMI برابر یا بیشتر از ۳۰ نیز توصیه شده و در BMI بین ۳۰ تا ۳۴.۹ در شرایط مشخص می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.

برای چه BMI می‌توان از داروی لاغری استفاده کرد؟

بسیاری از راهنماها درمان دارویی چاقی را برای BMI حداقل ۳۰ یا BMI حداقل ۲۷ همراه با عوارض مرتبط با چاقی مطرح می‌کنند. البته BMI تنها معیار تصمیم‌گیری نیست و انتخاب دارو و امکان مصرف آن باید توسط پزشک بررسی شود.

آیا می‌توان بعد از عمل اسلیو آمپول لاغری استفاده کرد؟

در برخی بیماران بله. داروهای ضدچاقی می‌توانند در درمان افزایش یا بازگشت وزن بعد از جراحی مورد استفاده قرار گیرند، اما ابتدا باید علت افزایش وزن بررسی شود و درمان براساس شرایط بیمار انتخاب شود.

آیا آمپول لاغری می‌تواند جای جراحی را بگیرد؟

برای بعضی بیماران درمان دارویی می‌تواند نیاز به جراحی را منتفی یا به تعویق بیندازد، اما داروهای جدید جراحی متابولیک و باریاتریک را به‌طور کامل جایگزین نکرده‌اند. هر دو روش جایگاه مشخصی در درمان چاقی دارند.

آیا آمپول لاغری سرطان تیروئید ایجاد می‌کند؟

نمی‌توان گفت این داروها در انسان به‌طور قطعی باعث سرطان تیروئید می‌شوند. برای برخی داروها مانند تیرزپاتاید هشدار مربوط به تومور C-cell تیروئید براساس یافته‌های حیوانی وجود دارد و ارتباط آن در انسان مشخص نشده است. مصرف دارو در افراد دارای سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید (MTC) یا MEN2(نوعی از سرطان های متعدد که زمینه ژنتیکی دارد) ممنوع است.